2. GIT Flow

../_images/gitflow-all2.png

Figure 2.15. GIT Flow

../_images/cicd-strategy-color2.png

Figure 2.16. Build Strategy

2.1. More information

Warning

There’s much more information at my slides https://www.slideshare.net/astrotech/git-training-course Those slides will be converted to the book format with time.

2.2. Konwencje nazewnicze

  • master

  • develop

  • release/1.5

  • feature/ID-1337-short-summary

  • bugfix/ID-1337-short-summary

  • commit message: "ID-1337 short summary"

Więcej szczegółów w http://arch.astrotech.io -> Proces wytwarzania oprogramowania -> Wersjonowanie -> git-flow

2.3. Proces kontroli wersji i zmian

W ramach projektu zadbano o jakość opracowanych rozwiązań. Dla poprawy kodu aplikacji stworzonego w ramach systemu mają zastosowanie ogólnie przyjęte dobre praktyki wytwarzania oprogramowania oraz konwencje nazewnicze zgodne o ogólnoświatowym standardem.

Projekty informatyczne, w których wytwarzanie zaangażowane jest wiele osób wymagają odpowiedniego podejścia do zarządzania zarówno wersjami jak i kodem źródłowym. W każdym oprogramowaniu, które jest aktywnie rozwijane zachodzi konieczność wprowadzenia systemu kontroli wersji takiego jak np. GIT. Narzędzie to pozwala w prosty i efektywny sposób na scalanie i śledzenie zmian wprowadzanych przez programistów. Największą zaletą tego typu systemu jest możliwość równoległej pracy nad systemem przez wiele osób. Zaproponowany system kontroli zmian pozwala na dowolne skalowanie zespołu programistów i jest zgodny ze standardem dobrych praktyk inżynierii oprogramowania na świecie.

Aby utrzymać przejrzystość oraz możliwość szybkiego śledzenia zmian, w systemie kontroli wersji został przyjęty standard nazewnictwa kolejnych przyrostów (ang. commit) oraz gałęzi (ang. branch) z nowymi funkcjonalnościami oraz poprawkami błędów. Przyjęta konwencja jest standardem opartym na schemacie GIT Flow.

Aby zachować spójność ze standardem opisu zmian w systemach informatycznych zastosowano opisy w języku angielskim. Każda zmiana w systemie kontroli wersji jest opisana według następującego przykładu:

ID-1337 Moduł: Opis przyrostu funkcjonalności #time 120m

Powyższy przykład pokazuje zastosowanie odpowiedniego identyfikatora zadania w systemie do zarządzania projektem. Następny element w opisie zmiany określa etykietka modułu, w którym wprowadzono usprawnienia. Pozostała część opisu powinna jak najlepiej oddawać charakter wprowadzonej poprawki opisując dokładnie zmiany. Na końcu całego opisu zastosowano identyfikator #time informujący o ilości minut, która została poświęcona na wprowadzanie zmiany. Zastosowanie takiego formatu pozwala na raportowanie czasu pracy oraz umożliwia lepsze planowanie zmian w systemie zadań. Długość pierwszej linii opisu wraz z identyfikatorem nie powinna przekraczać 80 znaków.

Dzięki zastosowaniu takiej konstrukcji system do przechowywania repozytorium może wymieniać informacje z aplikacją do zarządzania zadaniami oraz przyporządkowywać dany kod przypadkom użycia. Umożliwia to także łatwą weryfikację oraz śledzenie postępu pracy nad konkretną funkcjonalnością.

2.4. Zarządzanie głównymi gałęziami rozwoju oprogramowania

W ramach konwencji nazewniczej GIT Flow wyróżnia się szereg specyficznych gałęzi rozwojowych oprogramowania. Każda z nich posiada unikalną rolę. Do głównych gałęzi można zaliczyć:

  • stabilna gałąź kodu produkcyjnego - master,

  • “żyjąca” gałąź integracyjna - develop,

  • rodzina gałęzi przygotowania wdrożenia wersji - release/X.Y,

  • rodzina gałęzi nowych funkcjonalności - feature/*,

  • rodzina gałęzi poprawek błędów planowanych - bugfix/*,

  • rodzina gałęzi poprawek błędów środowiska produkcyjnego - hotfix/*,

  • rodzina gałęzi procesu Pull Request - pr/*.

W powyższej liście zastosowano ogólnie przyjętą konwencję użycia znaku gwiazdki * aby określić dowolny ciąg znaków po podanym wyrażeniu. Litery X i Y odnoszą się do wersji odpowiednio major i minor z semantycznego wersjonowania.

Proces i umiejscowienie poszczególnych gałęzi rozwojowych w ramach projektu zobrazowano na Figure 2.17. zamieszczonym poniżej. Strzałki oznaczają kierunek przyrostu a oś czasu biegnie z dołu do góry grafiki. Skierowanie osi czasu w górę jest ogólnie przyjętą zasadą na świecie przy określaniu przepływów w systemach kontroli wersji. Strzałki określają kierunek scalania zmian, a kropki poszczególne commity.

../_images/gitflow-all2.png

Figure 2.17. Schemat konwencji nazewniczej GIT Flow obrazujący rozmieszczenie gałęzi rozwojowych oprogramowania.

2.5. Gałąź kodu produkcyjnego

W repozytorium główną gałęzią jest master. Przechowywana jest w nim stabilna wersja kodu będąca odpowiednikiem zmiany znajdującej się na środowisku produkcyjnym. Scalenie kodu do brancha master jest równoważne z wydaniem nowej wersji. Jest to dopuszczalne jedynie, gdy testy automatyczne, funkcjonalne, regresyjne i jednostkowe nie pozostawiają wątpliwości na temat stabilności oraz braku defektów we wprowadzonych zmianach. Branch ten odpowiada sytuacji na serwerze produkcyjnym z działającą aplikacją operującą na rzeczywistych danych. Grafika poglądowa Figure 2.18. przedstawia wizualizację procesu wprowadzania zmian do gałęzi master.

../_images/gitflow-lean1.png

Figure 2.18. Schemat scalania funkcjonalności z gałęzią kodu produkcyjnego.

2.6. Gałąź integracyjna

W dużych repozytoriach, nad którymi pracuje wiele osób równocześnie, tj. więcej niż jeden 6±3 osobowy zespół, zachodzi konieczność wprowadzenia integracyjnej gałęzi rozwojowej. Zabieg ten ma na celu zabezpieczenie brancha master przez scalaniem kodu mogącego zaburzyć jego stabilność. Dzięki takiemu podejściu proces staje się nieznacznie bardziej skomplikowany, ale za to pewniejszy i przewidywalny.

W takim przypadku w repozytorium główną gałęzią rozwojową staje się branch develop. Przechowywana jest w nim najnowsza wersja oprogramowania ze scalonymi ukończonymi funkcjonalnościami. Gałąź develop powinna przechowywać kod, co do którego poprawności nie ma zastrzeżeń. Kod powinien się budować oraz być odpowiednio przetestowany. Z gałęzi rozwojowej develop w każdym momencie można stworzyć tzw. kandydata do wdrożenia (ang. release candidate) i branch release/X.Y, gdzie litery X i Y symbolizują kolejną wersję zgodną z semantic versioning.

../_images/gitflow-master-develop1.png

Figure 2.19. Schemat scalania funkcjonalności z gałęzią integracyjną.

Dopuszcza się możliwość niewykorzystywania gałęzi develop w komponentach systemu, gdy ich wielkość jest nieznaczna a wprowadzenie dodatkowego procesu przejściowego jest nadmierne. Nie zwalnia to z obowiązku utrzymywania stabilnego kodu w gałęzi głównej (master) i wymaga wprowadzenia podobnego procesu weryfikacji zmian dla każdej poprawki lub/i funkcjonalności. Proces ten musi być tożsamy z testowaniem wdrożenia na środowisko produkcyjne.

Przy takim podejściu kod jest scalany mniejszymi, lecz częstszymi przyrostami (Figure 2.20.). Powoduje to, iż problemy integracyjne ujawniają się znacznie szybciej. Rozwiązywanie małych konfliktów jest nie tylko łatwiejsze, ale również nie wymaga dużej ingerencji w projekt. Stan powyżej opisany jest wysoce pożądany wraz z wprowadzeniem tzw. Continuous Delivery. Do czasu uzyskania odpowiedniej dojrzałości procesowej, zaleca się stosowanie pośredniczącej gałęzi develop w celu integrowania zmian. Grafika Figure 2.19. przedstawia wizualizację umiejscowienia zmian w tej gałęzi rozwojowej.

../_images/gitflow-github1.png

Figure 2.20. Schemat scalania funkcjonalności z gałęzią kodu produkcyjnego przy braku gałęzi integracyjnej.

2.7. Rodzina gałęzi wdrożeniowych

Wprowadzenie gałęzi integracyjnej, która w standardzie GIT Flow nazywana jest develop, nakłada konieczność wprowadzenia procesu wdrażania kodu, tj. scalania go z kodem produkcyjnym master. W trakcie wdrożenia następuje moment wydzielenia gałęzi tzw. kandydata do wdrożenia (ang. release candidate) o nazwie:

release/X.Y

gdzie sekwencja numeryczna odpowiadająca kolejnej wersji np. release/1.4 lub release/1.12. Schemat procesu zobrazowano na Figure 2.21. Identyfikatory X.Y oznaczają numer wersji zgodnie z wcześniejszym opisem konwencji semantic versioning, tj. major.minor. Konwencja nazewnicza wersji przedstawiona jest w podrozdziale “Konwencja nazewnicza wersji”.

Następnie na gałęzi z rodziny release/* uruchamiane są testy oraz w razie konieczności wprowadzane są poprawki przedwdrożeniowe. Po pozytywnym przejściu przez proces weryfikacji jakości gałąź jest scalana z master a zmiana jest oznaczana numerem wersji wdrożenia. Wszelkie akcje użytkownika końcowego oraz testera są zautomatyzowane tak, aby proces weryfikacji odbywał się autonomicznie.

../_images/gitflow-release1.png

Figure 2.21. Schemat scalania gałęzi integracyjnej z gałęzią kodu produkcyjnego za pośrednictwem gałęzi wdrożeniowych.

2.8. Rodziny gałęzi nowych funkcjonalności i poprawek błędów

Aby ułatwić wyszukiwanie wprowadzanych zmian w repozytorium oraz powiązania ich z przypadkami użycia i zgłoszeniami błędów w systemie zarządzania projektami, w projekcie przyjęto konwencję nazywania gałęzi według następującego schematu:

feature/ID-1337-opis-nowej-funkcjonalnosci

bugfix/ID-1337-opis-planowanej-poprawki-bledu

hotfix/ID-1337-poprawka-krytycznego-bledu-na-srodowisku-produkcyjnym

Zgodnie z powyższym przykładem, nowa funkcjonalność powinna być poprzedzona stosownym przedrostkiem feature/ a poprawka błędów bugfix/. Następnie po prefiksie następuje unikalny identyfikator zadania, później zwięzły kilkuwyrazowy opis wprowadzonych modyfikacji. W opisie stosowany jest wyłącznie język angielski. Spacje w opisie funkcjonalności lub błędu są zamieniane na myślniki. Nie wykorzystuje się znaków specjalnych, interpunkcyjnych i diakrytycznych. Długość całej nazwy wraz z identyfikatorem nie powinna przekraczać 80 znaków.

Dzięki zastosowaniu powyższej konwencji w repozytorium wszystkie zmiany należą do odpowiednich gałęzi i są klarownie i jednoznacznie opisane. Ponadto uzyskano separację i pełną przejrzystość jak również możliwość śledzenia historii wprowadzanych zmian w projekcie. Dodatkowo możliwe jest dokładne śledzenie wszystkich zmian i łączenie ich z odpowiednimi zleceniami prac w systemie do zarządzania projektem.

2.9. Gałęzie nowych funkcjonalności

Gałęzie rozwojowe z rodziny feature/* (Figure 2.22.) służą do wprowadzania nowych funkcjonalności do systemu. Ich nazewnictwo jest ściśle powiązane z systemem kontroli zadań (ang. issue tracker). Gałęzie te nie powinny istnieć dłużej niż sprint, gdyż wszystkie planowane funkcjonalności muszą zostać zgranulowane do zadań odpowiednich w stosunku do długości iteracji.

../_images/gitflow-feature-pr1.png

Figure 2.22. Schemat scalania gałęzi funkcjonalności z gałęzią kodu produkcyjnego.

2.10. Gałęzie poprawek planowanych

Gałęzie bugfix/* (Figure 2.23.) służą do wprowadzania poprawek błędów znalezionych podczas produkcji oprogramowania a system scalania ich z kodem źródłowym jest podobny do obsługi zmian w ramach kategorii feature/*. Podobnie jak w przypadku wdrażania planowanych funkcjonalności gałęzie te nie powinny istnieć dłużej niż sprint. Wszystkie planowane zmiany muszą zostać zgranulowane do zadań odpowiednich w stosunku do iteracji.

../_images/gitflow-bugfix1.png

Figure 2.23. Schemat scalania zmian z rodziny gałęzi poprawek planowanych do kodu źródłowego aplikacji.

2.11. Gałęzie poprawek produkcyjnych

Branche z kategorii hotfix/* (Figure 2.24.) odpowiadają za przechowywanie kodu poprawek błędów znalezionych na środowisku produkcyjnym. Dzięki takiej konwencji nazewniczej i separacji gałęzi ich obsługa, np. wdrożenie na środowisko, może być przyspieszona. Wszystkie zmiany, które znajdą się w gałęziach hotfix/* mogą omijać standardową procedurę wdrożenia, tj. stworzenie brancha release/X.Y i uruchamianie testów.

Zmiany priorytetowe mają na celu natychmiastowe przywrócenie działania oprogramowania, np. po krytycznym błędzie na środowisku produkcyjnym, gdzie każda sekunda zwłoki powoduje straty. Zmiany te dopiero w późniejszym etapie poddawane są normalnemu procesowi testowania i weryfikacji. Powyższy mechanizm pozwala na szybkie przywrócenie stabilności systemu. Ta funkcjonalność jest używana jedynie w uzasadnionych i ściśle kontrolowanych przypadkach.

../_images/gitflow-hotfix1.png

Figure 2.24. Schemat scalania zmian z rodziny gałęzi poprawek produkcyjnych do kodu źródłowego aplikacji.

2.12. Gałęzie procesu przeglądu kodu i scalania zmian

Przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian do gałęzi integracyjnych wymagany jest proces tzw. scalenia zmian (ang. Pull Request) przedstawiony na Figure 2.25. Polega on na stworzeniu podsumowania zmienionego kodu, tj. dodane i usunięte linijki wraz ze zmodyfikowaną treścią.

../_images/gitflow-feature-pr1.png

Figure 2.25. Schemat procesu scalania zmian.

Na karcie Pull Request zgodnie ze schematem Figure 2.26. system ciągłej integracji zamieszcza informacje o wyniku statycznej analizy oraz testów. Gdy wszystkie testy zakończą się bez błędów, a zmiana uzyska zgodę (ang. approve) innych członków zespołu wytwarzającego oprogramowanie, pojawia się możliwość scalenia funkcjonalności do docelowej gałęzi (zwykle develop).

../_images/gitflow-pull-request2.png

Figure 2.26. Karta podsumowania proces scalania zmian z informacją dotyczącą wyników z systemu budowania i ciągłej integracji.

Proces ten uodparnia kod na przypadkowe błędy. Większa ilość osób zaangażowanych w przegląd kodu procentuje w postaci zmniejszenia długu technicznego. Ponadto powyższe rozwiązanie spełnia funkcję edukacyjną, gdzie osoby z większym doświadczeniem przekazują wiedzę dotyczącą architektury systemu oraz konsekwencji wprowadzonych zmian.

2.13. Oznaczanie etykietą wersji

Po scaleniu gałęzi release/X.Y następuje proces oznaczania odpowiedniego momentu w historii przez tzw. oznaczanie etykietką (ang. tag). Proces przedstawiono na schemacie Figure 2.27. Każda etykieta ma nazwę zgodną z konwencją wersjonowania semantycznego. Dzięki temu w każdej chwili istnieje możliwość szybkiego powrotu do dowolnego wdrożenia w celu identyfikacji i usunięcia zgłaszanych przez użytkowników błędów.

../_images/gitflow-tag1.png

Figure 2.27. Schemat scalania gałęzi integracyjnej do gałęzi kodu produkcyjnego za pośrednictwem rodziny gałęzi wdrożeniowych. Na schemacie przedstawiony jest również moment tworzenia etykiety wersji.

2.14. Konwencja nazewnicza wersji

W ramach projektu na poziomie systemowym ma zastosowanie konwencja nazewnicza semantycznego wersjonowania (ang. Semantic Versioning). Kolejnym przyrostom aplikacji przyporządkowana jest unikalna nazwa zobrazowana na listingu poniżej:

X.Y.Z

Każda z kolejnych części rozdzielonych kropką jest liczbą naturalną (przykład 1.23.1). Pierwszy segment oznacza tzw. wersję major, środkowy minor, a ostatni bugfix.

Wersja major jest używana do określania zmian niekompatybilnych wstecznie lub przełomowych względem publicznie dostępnego interfejsu systemu (ang. Application Programming Interface, API). Wszystkie narzędzia produkowane wewnętrznie lub zewnętrznie powinny precyzyjnie określać wersję zależności major aplikacji, gdyż ma to krytyczny wpływ na ich działanie oraz kompatybilność.

Wersja minor jest używana do określenia kolejnych przyrostów funkcjonalności aplikacji. Zgodnie z konwencją nazewniczą funkcjonalności w publicznym API dla danej wersji powinny wyłącznie przyrastać, chyba że jest to jasno określone i przeprowadzone zgodnie z polityką wyprowadzania zmian z użycia (ang. deprecation policy). Wprowadzone zmiany w wersji minor nie powinny powodować niekompatybilności pomiędzy oprogramowaniem zewnętrznym i wewnętrznym. Pozwala to na bezpieczną aktualizację systemów bez obawy o błędne działanie systemu. Z doświadczenia autora wynika, iż reguła ta jest często naruszana i należy bezwzględnie zwracać uwagę na testy oprogramowania przy jakichkolwiek nawet najmniejszych zmianach zależności.

Wersja bugfix jest przeznaczona do wyłącznie dla numeracji poprawek bezpieczeństwa oraz funkcjonalności, wprowadzonych omyłkowo lub zauważonych podczas zwiększenia wersji minor. Aktualizacja systemu do najnowszej wersji bugfix w ramach tej samej major i minor powinna być bezproblemowa i nie powinna wprowadzać, żadnych zmian w systemie poza eliminacją wykrytych błędów. Podobnie jak w przypadku aktualizacji oprogramowania z wersją minor tak również wersje bugfix potrafią być sporadycznie nośnikiem nowych błędów. Należy wykonywać testy automatyczne przy każdej aktualizacji zależności zewnętrznych nawet dotyczących wersji bugfix.

Wszystkie narzędzia w ramach projektu są opatrzone odpowiednią zależnością konkretnej wersji. Dla ułatwienia odbiorcom systemu wprowadzono również wersję latest ułatwiającą określenie najnowszej wersji projektu. Docelowo na wszystkich zainstalowanych instancjach powinna być zawsze najnowsza wersja systemu, zawierająca najbardziej aktualne poprawki bezpieczeństwa oraz przyrosty funkcjonalności.